Droogte zet boomkwekerij steeds verder onder druk

ARTIKEL

REGELGEVING & JURIDISCH

Manon Botterblom, maandag 3 augustus 2026

109 sec

Water wordt schaarser, onttrekkingsverboden breiden zich uit en herstel lijkt voorlopig niet in zicht

De aanhoudende droogte ontwikkelt zich deze zomer tot een steeds groter probleem voor de boomkwekerij. Waar eerder vooral werd gewaarschuwd voor een mogelijk watertekort, is Nederland inmiddels officieel opgeschaald naar de fase van een feitelijk watertekort. Tegelijkertijd breiden onttrekkingsverboden zich uit en verwachten onderzoekers dat de droogte nog zeker tot september kan aanhouden.

Beeld: Pixabay

Sinds half juli verdelen Rijkswaterstaat, waterschappen, provincies en drinkwaterbedrijven het beschikbare zoete water volgens landelijke afspraken. De aanvoer via Rijn en Maas is historisch laag, terwijl de vraag naar water juist groot is door de warme en droge zomer. Waterbeheerders nemen maatregelen om zoveel mogelijk water vast te houden en beschikbaar te houden voor landbouw, natuur en drinkwater.

Droogte houdt waarschijnlijk aan

Volgens de nieuwste seizoensverwachtingen van Wageningen University & Research is de kans groot dat de droogte in grote delen van Midden- en West-Europa de rest van de zomer aanhoudt. Ook in het Rijnstroomgebied wordt tot en met september een lagere dan normale rivierafvoer verwacht. Dat betekent dat een snel herstel van de watersituatie voorlopig niet waarschijnlijk is.
Voor boomkwekers betekent dit dat de beschikbaarheid van beregeningswater onder druk blijft staan. Ook blijven de grondwaterstanden dalen en neemt de druk op het watersysteem verder toe.

Steeds meer onttrekkingsverboden

In verschillende regio's zijn de maatregelen de afgelopen weken verder aangescherpt. Zo geldt sinds 16 juli in het hele beheergebied van waterschap De Dommel een onttrekkingsverbod voor oppervlaktewater. Een dag later volgde ook waterschap Limburg, waar een algeheel verbod werd ingesteld op het onttrekken van oppervlaktewater uit beken en sloten in Limburg. Inmiddels gelden vergelijkbare verboden ook in grote delen van het beheergebied van Waterschap Vechtstromen en vrijwel heel Zeeland. Ook Waterschap Brabantse Delta heeft de regels verder aangescherpt. Sinds 31 juli geldt een algeheel onttrekkingsverbod voor de Aa of Weerijs en de Bovenmark. Daardoor mag ook voor kapitaalintensieve teelten geen water meer uit deze beken worden onttrokken. Alleen voor onder meer drinkwater voor vee, het blussen van branden en het vullen van spuitmachines gelden uitzonderingen.
Voor veel kwekers betekent dit dat beregenen met water uit sloten of beken niet langer mogelijk is. Alleen in specifieke situaties gelden uitzonderingen. Waterschappen controleren actief op naleving. In Limburg gebeurt dat zelfs vanuit een helikopter, terwijl controles in West-Brabant laten zien dat de meeste watergebruikers zich aan de regels houden.

Strijd om zoet water

Door de lage rivierafvoeren neemt ook de verzilting toe, vooral in de Rijn-Maasmonding en West-Nederland. Rijkswaterstaat noemt dit, samen met de aanhoudende droogte en dalende grondwaterstanden, als een van de oorzaken waardoor de situatie voor landbouw en natuur verder verslechtert.
Hoogheemraadschap van Rijnland legt extra zoetwatervoorraden aan om het moment waarop mogelijk verzilt water moet worden ingelaten zo lang mogelijk uit te stellen. Waterschap Rivierenland plaatst tijdelijke pompen om ook bij extreem lage waterstanden voldoende water naar de Linge te kunnen blijven aanvoeren. Dat is belangrijk voor agrari�rs en fruittelers die afhankelijk zijn van dit water voor hun gewassen.
Ondertussen blijft Rijkswaterstaat maatregelen nemen om het beschikbare zoete water zo effici�nt mogelijk te verdelen. Toch verslechtert de situatie verder. Eind juli meldde de dienst dat de gevolgen voor landbouw en natuur toenemen door de aanhoudende droogte, dalende grondwaterstanden en oplopende verzilting.

LEES OOK